Goedenavond lieve luisteraars. Wat fijn dat u allemaal weer luistert naar de Radio. Vanavond brengen wij onder meer een gesprek met de bestsellende auteur van het boek ‘Trema’s in de maatschappij van nu’. We spreken ook met prof. A.F.Th uit de Hoogte, hoogleraar aan Wageningen University, over zijn revolutionaire experiment waarbij hij geamputeerde ledematen vervangt door kaas. Staat de medische wereld op haar kop? Ten slotte bellen we even met Gijs Staverman over zijn geloof dat je ook zonder tafel gezellig samen eten kunt. Maar nu eerst… Meneer Pietersën

  • - Meneer Pietersën, hartelijk welkom. Fijn dat u naar de studio wilde komen.
  • - Dank u wel. Dat is geen probleem hoor, ik voel me vereerd.
  • - Een bijzondere naam: Pietersën…
  • - Vind u?
  • - Nou ja, vaak hoor je het niet… Pietersën. U schrijft het met een trema nietwaar?
  • - Dat klopt inderdaad. Op de derde ‘e’.
  • - Een mooi bruggetje naar het onderwerp van dit gesprek; uw pas uitgebrachte boek Trema’s in de maatschappij van nu. Vertelt u eens.. waarom dit boek en waarom nu?
  • - Waarom dit boek? Omdat alle andere boeken al geschreven waren. Waarom nu? Omdat ik merk dat mensen tegenwoordig het belang van de trema schromelijk onderschatten. Men heeft geen respect meer voor de trema. Dit boek moest er komen.
  • - Is de trema dan zo belangrijk?
  • - Absoluut. De trema wordt gebruikt om het taalkundig fenomeen aan te duiden waarbij twee opeenvolgende klinkers die in twee afzonderlijke lettergrepen worden uitgesproken in plaats van als éénlettergrepige klank of als  tweeklank. Zelfs een kind snapt dat dit erg belangrijk is.
  • - Juist. En in uw boek legt u als tremaëxpert uit wat er allemaal mis kan gaan met verkeerd tremagebruik.
  • - Dat klopt inderdaad. Soms zijn de gevolgen niet te overzien. Rampzalig durf ik wel te zeggen… En u geeft meteen een mooi voorbeeld…
  • - Een mooi voorbeeld van wat?
  • - Van een rampzalig gevolg. Tremaëxpert. Dat wordt niet geschreven met een trema, maar met een koppelteken: trema-expert.
  • - Ach ja, krijg nou wat. U heeft gelijk.
  • - Ja. Maar u bent niet de enige hoor… Ik heb deze fout al vaker voorbij zien komen. Men maakt überhaupt een hoop fouten met de trema. De trema wordt regelmatig gebruikt in woorden waar hij helemaal niet thuis hoort. Dat probeer ik aan te kaarten en daarom heb ik dit boek geschreven…….. En dat was trouwens een umlaut.
  • - Een umlaut?
  • - Ja.
  • - Wat was een umlaut?
  • - De twee puntjes op de eerste ‘u’ van überhaupt. Dat noemen wij geen trema, maar een umlaut.
  • - Aha.
  • - Ja.
  • - Kunt u een voorbeeld geven?
  • - Waarvan?
  • - Van het verkeerd gebruik van de trema?
  • - Oh, ik dacht dat we het over de umlaut hadden.
  • - Zeker, maar daarvoor hadden we het over de trema.
  • - Ja daarvóór.. Zojuist hadden we het over de umlaut.
  • - De umlaut interesseert mij geen zier. Kunt u een voorbeeld geven van het verkeerd gebruik van de trema?
  • - Zonde. De umlaut is waarachtig interessant.
  • - Wellicht stof voor een volgende keer.
  • - Dat lijkt me een goed idee. Kunt u morgen?
  • - Morgen?
  • - Ja?
  • - Nee, Radio wordt slechts eenmaal per week uitgezonden.
  • - Jammer.
  • - Erg jammer, maar wij dwalen af.  Kunt u dan een voorbeeld van verkeerd trema gebruik geven?
  • - Ohh. Vraag dat dan.
  • - Dat vroeg ik ook.
  • - Enfin, mijn boek staat vol met fouten.
  • - Heeft u het na het schrijven niet even nagelezen of geredigeerd?
  • - Nee, daar had ik tijd voor. Maar ik refereerde aan trema gerelateerde fouten; ‘Schommëlen’ is een goed voorbeeld. Of bijvoorbeëld.
  • - Bijvoorbeeld wat…?
  • - In dit geval is bijvoorbeëld het voorbeeld.
  • - Bijvoorbeeld schrijf je toch helemaal niet met een trema? En schommelen trouwens ook niet.
  • - Inderdaad. U slaat de spijker op de spreekwoordelijke kop. In beide gevallen gaat het niet om twee opeenvolgende klinkers die in twee afzonderlijke lettergrepen moeten worden uitgesproken. Maar het gebeurt dus wel. En de gevolgen daarvan zijn aanzienlijk.
  • - Hoe bedoelt u?
  • - Neem nou dit gesprek, dat loopt door het verkeerde gebruik van trema’s helemaal in de soep. En dat gebeurt nu slechts ter illusträtie. Stel u zich eens voor dat dit een écht gesprek zou zijn.
  • - Nu gebruikt u de trema zelf verkeerd.. illustratie is zonder trema.
  • - Ach, ziet u wel. Zeer complexe materie. Men mag hier niet lichthartig over denken. Zelfs de tremaëxpert maakt fouten.
  • - Nu doet u het weer.
  • - Wat?
  • - U maakte weer een fout. U zei tremaëxpert en geen trema-expert…
  • - Dat deed ik niet.
  • - Dat deed u wel.
  • - Dat deed ik niet.
  • - Dat deed u wel.
  • - Dat deed ik niet.
  • - Dat deed u wel.
  • - Dat deed ik niet.
  • - Dat deed u niet.
  • - Dat deed ik wel.
  • - Fijn. Dan is dat ook weer helder. Dit was de Radio voor vandaag. Tot volgende week.